انقباض کپسولی پروتز سینه؛ عارضه‌ای پنهان اما قابل پیشگیری

انقباض کپسولی در پروتز سینه یکی از عوارض شایع پس از جراحی است که در آن بافت اطراف پروتز به‌ طور غیرطبیعی سفت می‌شود و موجب تغییر شکل، درد یا جابجایی پروتز می‌گردد و این وضعیت ممکن است در هفته‌ها، ماه‌ها یا حتی سال‌ها پس از جراحی رخ دهد و شدت آن از خفیف تا شدید متغیر است، عوامل مختلفی مانند عفونت، خونریزی، نوع پروتز یا واکنش ایمنی بدن در ایجاد آن نقش دارند، اما راه‌هایی برای پیشگیری یا درمان مؤثر این عارضه وجود دارد؟

علت بروز انقباض کپسولی در پروتز سینه

انقباض کپسولی یکی از عوارض رایج پروتز سینه است که در اثر واکنش شدید بدن به پروتز ایجاد می‌شود و بدن اطراف پروتز کپسولی از بافت فیبروزی می‌سازد که گاه به‌طور غیرطبیعی سفت شده و با فشار بر پروتز موجب درد یا تغییر شکل آن می‌شود، در ادامه علت اصلی را بررسی می کنیم:

واکنش ایمنی بدن به جسم خارجی

بدن هر نوع جسم خارجی را تهدیدی بالقوه تلقی می‌کند و سیستم ایمنی به طور طبیعی بافتی فیبروزی در اطراف آن تشکیل می‌دهد و اگر این پاسخ ایمنی شدیدتر از حد معمول باشد یا تحریک مداومی در بافت وجود داشته باشد، منجر به ضخیم شدن و انقباض این کپسول می‌شود.

عفونت

عفونت‌های سطحی یا عمقی که بلافاصله یا حتی مدتی پس از عمل ایجاد می‌شوند، باعث تحریک سیستم ایمنی و تولید بیشتر بافت فیبروزی می‌شوند و حتی عفونت‌های بدون علامت واضح نیز می‌توانند عامل مؤثر در انقباض کپسولی باشند.

تجمع خون یا سرم

اگر در زمان جراحی یا بعد از آن، خون یا مایع در اطراف پروتز جمع شود، این مایعات می‌توانند منجر به تحریک مزمن بافت‌ها و در نهایت انقباض کپسولی شوند.

پارگی یا نشت پروتز

در مواردی که پروتز سینه دچار آسیب یا نشت شود به ویژه در پروتزهای سیلیکونی، مواد نشت‌ شده باعث واکنش التهابی در بافت اطراف و ایجاد کپسول ضخیم و سفت می‌شود.

محل قرارگیری پروتز

پروتزهایی که زیر بافت پستان و بالای عضله سینه قرار می‌گیرند، بیشتر از پروتزهای قرارگرفته زیر عضله سینه در معرض خطر انقباض کپسولی هستند؛ زیرا در زیر عضله جریان خون و محافظت ایمنی بهتری وجود دارد.

جنس و سطح پروتز

پروتزهای با سطح صاف نسبت به پروتزهای بافت‌دار بیشتر احتمال ایجاد کپسول سفت دارند و پروتزهای با سطح بافت‌دار تعامل کمتری با بافت اطراف دارند و احتمال چرخش یا انقباض کمتری دارند.

سیگار کشیدن

سیگار با کاهش اکسیژن‌رسانی به بافت‌ها، ترمیم طبیعی را مختل کرده و ریسک التهاب مزمن و واکنش‌های شدید ایمنی را افزایش می‌دهد که همه این‌ها می‌توانند زمینه‌ساز انقباض کپسولی شوند.

پرتودرمانی یا ضربه به سینه

پرتودرمانی پس از جراحی، یا وارد آمدن ضربه‌های مکرر به ناحیه سینه باعث التهاب، ایجاد اسکار و افزایش احتمال کپسول سفت می‌شود.

ژنتیک

برخی افراد به طور ژنتیکی مستعد ایجاد بافت اسکار زیاد هستند و این دسته افراد بیشتر دچار انقباض کپسولی می‌شوند.

انقباض کپسولی در پروتز سینه چه زمانی اتفاق می افتد؟

انقباض کپسولی در هر زمانی پس از جراحی پروتز سینه رخ می‌دهد، اما بیشتر در چند هفته تا چند ماه اول پس از عمل دیده می‌شود ولی با این حال، در برخی موارد حتی سال‌ها بعد از جراحی نیز ممکن است بروز کند، زمان دقیق آن به عواملی مانند واکنش بدن، نوع پروتز، محل قرارگیری آن، مراقبت‌های پس از عمل و احتمال عفونت یا خونریزی بستگی دارد.

علائم انقباض کپسول در پروتز سینه

علائم انقباض کپسولی در پروتز سینه بسته به شدت آن متفاوت است، اما رایج‌ترین نشانه‌ها عبارت‌اند از:

• سفتی غیرطبیعی سینه

• احساس درد یا ناراحتی به‌ویژه هنگام لمس یا حرکت.

• سینه گردی طبیعی خود را از دست داده و بدشکل یا بالا کشیده می‌شود.

• پروتز از جای اصلی خود حرکت کرده یا چرخیده است.

• عدم تقارن بین دو سینه

نحوه تشخیص انقباض کپسولی در پروتز سینه

تشخیص انقباض کپسولی در پروتز سینه معمولا از طریق ترکیبی از معاینه بالینی و تصویربرداری پزشکی انجام می‌شود و مراحل تشخیص به شرح زیر است:

• پزشک ابتدا از علائم بیمار از قبیل احساس سفتی در سینه، درد یا ناراحتی، تغییر شکل یا جابجایی پروتز و زمان شروع علائم و شدت آن‌ها سؤال می‌پرسد.

• پزشک با لمس سینه بررسی می‌کند که آیا سینه سفت شده، حساس است، یا تغییر شکل داده است.
• در مواردی که معاینه به‌ تنهایی کافی نیست، پزشک از روش‌های تصویربرداری از قبیل سونوگرافی، MRI و ماموگرافی استفاده می‌کند.

روش های درمان انقباض کپسولی در پروتز سینه

درمان انقباض کپسولی در پروتز سینه به شدت عارضه و علائم بیمار بستگی دارد و درمان‌ها به دو دسته‌ی غیرجراحی و جراحی تقسیم می‌شوند:

درمان‌های غیرجراحی

در صورتی که این عارضه در مراحل اولیه باشد، می‌توان با استفاده از روش های غیرجراحی آن را درمان کرد که عبارتند از:

• گاهی ماساژ ملایم و منظم طبق توصیه پزشک از پیشرفت انقباض جلوگیری می‌کند، اما در موارد شدید مؤثر نیست.
• داروهای ضدالتهابی خوراکی مانند سینگولر یا آکولیت که ممکن است بافت فیبروزی را نرم‌تر کنند.
• برخی پزشکان مصرف ویتامین E را توصیه می‌کنند.
• در برخی کلینیک‌ها از روش‌های فیزیوتراپی مانند اولتراسوند درمانی برای کاهش سفتی کپسول استفاده می‌شود.

روش‌های جراحی

در صورتی که این عارضه شدید باشد باید از روش‌های جراحی استفاده کرد که عبارتند از:

• جراحی کپسولوتومی که برش دادن کپسول سفت‌ شده برای کاهش فشار بر پروتز است و به صورت باز یا بسته انجام می‌شود.

• جراحی کپسولکتومی که برداشتن کامل کپسول فیبروزی سفت‌ شده است و معمولا در موارد شدید استفاده می‌شود.

• تعویض پروتز با مدل جدیدتر مثلا بافت‌دار یا سیلیکونی پیشرفته‌تر

• تغییر موقعیت پروتز

روش های پیشگیری از انقباض کپسولی پروتز سینه

• انتخاب پروتز با سطح بافت‌دار چرا که این نوع پروتزها احتمال بروز انقباض کپسولی را کاهش می‌دهند.

• قرارگیری پروتز زیر عضله سینه که این موقعیت نسبت به زیر غده خطر کمتری برای انقباض دارد.

• جراحی با تکنیک‌های دقیق و کم‌تهاجم، موجب کاهش آسیب به بافت‌ها و جلوگیری از عفونت می‌شود.

• استفاده از داروهای ضدالتهاب و آنتی‌بیوتیک‌ها برای کاهش التهاب و جلوگیری از عفونت.

• ماساژ سینه‌ها، کمک به نرم ماندن بافت اطراف پروتز می‌شود.

• سیگار باعث افزایش التهاب و اختلال در ترمیم بافت‌ها می‌شود،بنابراین باید از مصرف سیگار پرهیز کرد.

• استفاده از سوتین طبی مناسب برای حمایت از پروتز و جلوگیری از جابجایی آن.

پیگیری منظم بعد از جراحی برای تشخیص زودهنگام علائم انقباض و انجام اقدامات درمانی.

سوالات متداول

در نهایت…

انقباض کپسولی یکی از عوارض قابل‌ درمان و قابل‌ پیشگیری پس از جراحی پروتز سینه است که با شناخت علائم، رعایت مراقبت‌های پس از عمل، انتخاب صحیح نوع و محل قرارگیری پروتز، و پیگیری‌های منظم می‌توان احتمال بروز آن را کاهش داد و تشخیص به‌موقع و درمان مناسب، مانع از بروز درد، بدفرمی سینه و نیاز به جراحی مجدد خواهد شد.