سینه قیفی شکل یکی از شایعترین ناهنجاریهای مادرزادی قفسه سینه است که در آن قسمت میانی یا پایینی جناغ به سمت داخل فرورفته و حالتی گود ایجاد میکند. این عارضه از دوران کودکی نمایان شود و شدت آن در دوران رشد بیشتر میگردد. فرو رفتگی قفسه سینه در برخی افراد تنها به تغییرات ظاهری محدود میشود، اما در موارد شدید، ممکن است باعث فشار بر قلب و ریهها شده و مشکلاتی همچون تنگی نفس، خستگی زودرس و کاهش اعتمادبهنفس را به دنبال داشته باشد. تشخیص زودهنگام و مشاوره با پزشک متخصص برای بهبود عملکرد تنفسی و اصلاح ظاهر اهمیت بسیاری دارد.
علت ایجاد سینه قیفی شکل
فرورفتگی قفسه سینه در پسران نسبت به دختران بیشتر مشاهده میشود. این عارضه به دلیل رشد بیش از حد بافت پیوندی بین دندههای سوم تا هفتم ایجاد میشود و با وارد کردن فشار به استخوان جناغ، موجب فرورفتگی و تغییر شکل قفسه سینه میگردد.
- در بیش از ۴۰ درصد موارد سابقه خانوادگی مشاهده شده است.
- رشد غیرطبیعی غضروف بین دندهها و جناغ سینه
- رشد سریع در دوران بلوغ
این ناهنجاری به طور معمول در اوایل کودکی نمایان شده و در برخی موارد نیاز به درمانهای جراحی برای بهبود عملکرد تنفسی یا ظاهر بیمار دارد.
برای دریافت مشاوره تخصصی و رزرو نوبت، همین حالا با مطب دکتر فرضعلی زاده تماس بگیرید.
عوامل موثر در ایجاد سینه قیفی شکل
علاوه بر دلایلی که گفته شد، برخی شرایط و بیماریهای دیگر با این ناهنجاری همراه هستند:
- سندرم مارفان (بیماری بافت همبند)
- سندرم نونان (اختلالی که باعث میشود بسیاری از قسمتهای بدن به طور غیرطبیعی رشد کنند.)
- سندرم لهستان (اختلالی که باعث میشود عضلات به طور کامل یا اصلاً رشد نکنند.)
- راشیتیسم (نرم شدن و ضعیف شدن استخوانها)
- اسکولیوز (انحنای غیر طبیعی ستون فقرات)
بیشتر بخوانید: جراحی تخلیه پستان یا ماستکتومی
علائم و نشانه های سینه قیفی شکل
علائم و نشانههای سینه قیفی شکل بسته به سن و شدت عارضه متفاوت است.
در نوزادان، این علائم شامل موارد زیر است:
- وجود یک فرورفتگی توخالی در قفسه سینه که عریض و کمعمق، عمیق و باریک یا نامنظم باشد.
- تنفس سریعتر از حالت عادی.
در کودکان بزرگتر و نوجوانان، علائم به شکلهای زیر ظاهر میشود:
- تنگی نفس هنگام فعالیت بدنی یا ورزش.
- درد در ناحیه قفسه سینه.
- انحنای جانبی ستون فقرات (اسکولیوز) و فقدان انحنای طبیعی در بالای کمر.
- شانههای قلابدار.
- قفسه سینهای پهن و نازک.
- سوفل قلب (صداهای غیرمعمول قلب).
- خس خس قفسه سینه یا سرفه.
- عفونتهای تنفسی مکرر.
- خستگی مزمن.
عوارض ناشی از پکتوس اکسکاواتوم
عوارض قفسه سینه قیفی شکل شامل مشکلات عملکردی و ظاهری است که تأثیرات جسمی و روانی قابلتوجهی بر فرد میگذارد.
مشکلات قلبی-ریوی
در موارد شدید، فرورفتگی قفسه سینه فضای کافی برای ریهها را محدود کرده و فشاری به قلب وارد مینماید. این فشار، قلب را به سمت چپ قفسه سینه رانده و باعث کاهش کارایی آن در پمپاژ خون میشود. چنین فشاری موجب تنگی نفس، خستگی زودرس و کاهش تحمل در فعالیتهای فیزیکی میگردد.
مشکلات ظاهری
فرورفتگی قفسه سینه منجر به قوز کردن به سمت جلو و تغییر در وضعیت بدن میشود. بسیاری از کودکان و نوجوانان به دلیل تأثیرات ظاهری این ناهنجاری دچار کاهش اعتمادبهنفس شده و از فعالیتهایی مانند شنا که مستلزم پوشیدن لباسهای باز است، اجتناب میکنند.
نحوه تشخیص سینه قیفی شکل
برای تشخیص سینه قیفی شکل (Pectus Excavatum)، پزشک معمولاً ابتدا از معاینه فیزیکی استفاده میکند. فرورفتگی متقارن یا نامتقارن بوده و باتوجه به شدت آن، در بدو تولد یا سالهای بعد تشخیص داده میشود. این وضعیت با افزایش سن و به ویژه در دوران بلوغ تشدید شده، به طوری که در نوجوانی به خوبی قابل تشخیص است.
برای ارزیابی دقیقتر تأثیر این ناهنجاری بر قلب و ریهها و تعیین شدت آن، چندین آزمایش تخصصی توصیه میشود که عبارتند از:
- تصویربرداری با اشعه ایکس قفسه سینه، فرورفتگی استخوان جناغ سینه را نشان داده وبه طور معمول جابهجایی قلب به سمت چپ را نیز مشخص میکند.
- سیتی اسکن (CT Scan) یا امآرآی (MRI) تصاویر دقیق و چندبعدی تهیه کرده و به تعیین شدت تغییر شکل قفسه سینه و میزان فشار بر قلب و ریهها کمک میکنند.
- الکتروکاردیوگرام (EKG) هرگونه ناهنجاری در ضربان یا عملکرد قلب را مشخص میکند، این آزمایش بدون درد بوده و ریتم قلب و سیگنالهای الکتریکی آن را بررسی میکند.
- اکوکاردیوگرافی برای مشاهده تصاویر زنده از قلب و بررسی نحوه تأثیر فرورفتگی قفسه سینه بر عملکرد قلب و جریان خون است.
- آزمایش عملکرد ریه برای اندازهگیری ظرفیت ریهها و سرعت تخلیه هوا از آنها به کار میرود تا اثرات محدودیت فضای قفسه سینه مشخص شود.
- تست ورزش برای بررسی عملکرد قلب و ریهها هنگام فعالیت فیزیکی مانند دویدن روی تردمیل یا دوچرخهسواری انجام میشود.
بیشتر بخوانید: جراحی سینه سوم
روشهای درمان فرورفتگی سینه
برای درمان پکتوس اکسکاواتوم یا سینه قیفی شکل، روش های درمانی مختلفی باتوجه به شدت فرورفتگی، سن و شرایط عمومی بیمار وجود دارد. در موارد خفیف، نظارت منظم توسط پزشک کافی است، اما برای فرورفتگیهای شدید، اقدام سریع برای درمان اهمیت دارد. در ادامه به معرفی و توضیح روشهای درمان میپردازیم:
وکیوم بل (Vacuum Bell)
وکیوم بل یک دستگاه لاستیکی فنجانی شکل است که با ایجاد مکش، به مرور زمان استخوان فرورفته قفسه سینه را بالا میآورد. این روش درمانی غیرتهاجمی است و با استفاده منظم طی چند ماه، بهبود قابل توجهی ایجاد میکند. مدت زمان درمان به شدت فرورفتگی و سن بیمار بستگی دارد.
جراحی
دو روش جراحی شناختهشده برای اصلاح فرورفتگی قفسه سینه عبارتند از:
تکنیک نَس
این روش کمتهاجمی از برشهای کوچک در دو طرف قفسه سینه استفاده میکند. یک میله فلزی منحنی زیر استخوان جناغ قرار میگیرد تا آن را به موقعیت طبیعی برگرداند. میله پس از ۲ تا ۳ سال برداشته میشود.
تکنیک راویچ
در این روش قدیمیتر، برش بزرگی در مرکز قفسه سینه ایجاد میشود. غضروفهای تغییرشکلیافته برداشته شده و استخوان سینه با استفاده از پایه فلزی یا تکیهگاه مشبک در جای طبیعی تثبیت میشود. این ساپورتها پس از ۶ تا ۱۲ ماه برداشته میشوند.
فیزیوتراپی
تمرینات فیزیوتراپی به تقویت عضلات قفسه سینه، بهبود انعطاف دیافراگم و کاهش فشار روی قلب و ریهها کمک میکند. این روش بهعنوان درمان کمکی در کنار وکیوم بل یا بعد از جراحی استفاده میشود. انجام تمرینات بدون راهنمایی متخصص خطرناک است.
بریس (Brace)
بریس برای حمایت از قفسه سینه پس از جراحی به کار میرود تا به بهبودی سریعتر و تثبیت بهتر دیواره قفسه سینه کمک کند. این وسیله با فشار یکنواخت به پشت بدن، وضعیت شانهها و قفسه سینه را در حالت صحیح قرار میدهد.
تزریق فیلر یا چربی
این روش فقط جنبه زیبایی دارد و برای بهبود موقتی ظاهر قفسه سینه در موارد خفیف استفاده میشود. هنوز تحقیقات کافی درباره ایمنی و اثربخشی آن انجام نشده است.
اگر فرورفتگی قفسه سینه باعث نگرانی ظاهری، کاهش اعتماد به نفس یا مشکلات تنفسی شده است، بهتر است ارزیابی تخصصی را به تعویق نیندازید، برای بررسی دقیق شرایط و انتخاب مناسب ترین روش درمان، از دکتر فرضعلی زاده نوبت مشاوره بگیرید.
سوالات متداول
در موارد خفیف مشکلی ایجاد نمیکند، اما در موارد شدید عملکرد قلب و ریه را تحت تأثیر قرار میدهد.
بهبودی کامل چندین هفته تا چند ماه زمان میبرد و بستگی به روش جراحی دارد.
معمولاً در کودکان و نوجوانان تشخیص داده میشود و در برخی موارد پس از بلوغ شدت مییابد.
در نهایت…
درمان فرورفتگی قفسه سینه نیازمند توجه به جنبههای پزشکی و روانی است. پیروی از دستورات پزشک و استفاده از دستگاههایی مانند وکیوم بل و بریس، همراه با تمرینات فیزیوتراپی، به بهبود وضعیت کمک میکند. انجام تنفس دیافراگمی و اجتناب از ورزشهای سنگین برای بهبود عملکرد ریهها ضروری است. همچنین، در صورت مشکلات روحی مانند کاهش اعتماد به نفس یا افسردگی، مشاوره روانشناسی مفید خواهد بود. به خودتان احترام بگذارید و بدانید که تفاوت ظاهری شما باعث کاهش ارزش شما نمیشود.
